حمایت از حق حیات در عملیات انتظامی

چکیده

حق حیات محوری‌ترین حق بشری است که جز در شرایط استثنائی و محدود، سلب آن در هر شرایطی ممنوع است. نظام حقوق بشر تاکنون دو استثنا را با شرایط بسیار مضیق پذیرفته است: توسل به‌زور مرگبار توسط مأموران اجرای قانون و اعدام. توسل به‌زور در عملیات اجرای قانون باید جنبه کاملاً استثنایی داشته و به‌عنوان آخرین راه‌حل مورد استفاده قرار گیرد. چنین توسل به زوری در صورتی مشروعیت خواهد داشت که برای حفاظت از جان خود مأمور، دیگران، یا اهداف خاص اجرای قانون یعنی دستگیری یا جلوگیری از فرار متهم ضرورت و تناسب داشته باشد. درحالی‌که مأموران همواره باید با استانداردهای از پیش تعیین‌شده به عملیات بپردازند تا با حداقل تلفات جانی و مالی به هدف خود یعنی حفاظت از امنیت جامعه نائل شوند. بی‌تردید در مقولات استراتژیک امنیتی و دفاعی دولت‌ها باید از گذراندن قوانینی که احتمال سوءاستفاده از آن‌ها در جهت نقض حق حیات صورت می‌گیرد، خودداری بنمایند. این دغدغه همواره موردتوجه کمیته حقوق بشر سازمان ملل بوده است. بنا بر نظر کمیته، حق حیات ممکن است با یک تفسیر موسع از حق دفاع نقض شود. پیش‌بینی نکردن مقررات لازم در برخورد باکسانی که حق حیات دیگران را مورد تعرض قرار می‌دهند می‌تواند به‌نوعی نقض حیات قربانی باشد. هم‌چنین عدم‌حمایت دولت از افراد یا گروه‌های در معرض تهدید یا بازگذاشتن دست گروه‌ها و افراد خاص در تعرض به حیات دیگران جلوه‌ای از نقض حق حیات است.

کلیدواژه‌ها