تحولات جایگاه مصلحت در قانون مجازات اسلامی 1392

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده

زمینه و اهداف: عدالت و مصلحت همواره در حقوق کیفری مورد توجه بوده­اند. مسلما از اجرای عدالت منافعی متوجه جامعه و اجتماع می­گردد، این منفعت تحت عنوان مصلحت به مفهوم عام مطرح می­شود به عبارت دیگر مصلحت با مفهوم موسع خود می­تواند با دو چهره متفاوت ظاهر شود. در اغلب موارد مصلحت به صورت عدالت ظاهر می­شود، اما در برخی موارد نیز مصلحت مفهوم متفاوتی پیدا کرده و در مقابل عدالت قرار می­گیرد، که در این حالت، مفهوم خاص مصلحت مدنظر می­باشد. هدف از پژوهش حاضر بررسی جایگاه مصلحت و مشخص کردن مصادیق مفهوم خاص آن در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می­باشد.
روش­شناسی پژوهش: این تحقیق از جهت هدف کاربردی و از جهت روش توصیفی (تحلیل محتوا) است.
یافته­ها: در قانون مجازات اسلامی مصوب متاثر از آورده­های حقوق بشری و جرم­شناختی، نهادهای تازه تاسیس مختلفی نظیر تعلیق تعقیب، تعلیق مجازات، جایگزین­های حبس، بایگانی پرونده، معافیت از مجازات در جرایم سبک و ... در مراحل مختلف دادرسی جزایی بکارگرفته شده است که در آنها مصلحت­های فردی و اجتماعی مدنظربوده­اند.
نتایج: عدالت و مصلحت از جمله اساسی­ترین واژگانی هستند که در فلسفه اخلاق، سیاست و حقوق کاربردهای مختلفی دارند که گاهی به صورت مجزا و گاهی در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار می­گیرند. در سیاست جنایی نیز این دو، گاهی در برابر هم و گاهی در کنار هم موجبات جرم­انگاری و جرم­زدایی را فراهم می­نمایند. جلوه­های مختلفی از مقررات پیش­بینی شده در قانون مجازات اسلامی متاثر از عدالت و یا مصلحت بوده که این دو در تعدیل یکدیگر یا در جهت هماهنگی بین نظم عمومی و منافع و حقوق فردی مورد استفاده مقنن در نظام کیفری ایران قرار گرفته­اند.
 
              

کلیدواژه‌ها